Pytanie: Podobno zmieniły się zasady uwzględniania w podstawie wymiaru świadczeń chorobowych innych niż wynagrodzenie za pracę składników wynagrodzenia. Jakie zatem składniki wynagrodzenia powinnam uwzględnić przy ustalaniu podstawy wymiaru zasiłku chorobowego, a jakie nie?

Odpowiedź: 12 listopada br. weszła w życie ustawa o zmianie ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. Nowelizacja ustawy dotyczy dostosowania systemu prawa do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 24 czerwca 2008 r. (sygn. akt SK 16/06). 

Wyjaśnienie: Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 41 ust. 1 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (dalej: ustawa chorobowa) rozumiany w taki sposób, że w podstawie wymiaru zasiłku chorobowego nie uwzględnia się składników wynagrodzenia, od których pracownik uiścił składkę na ubezpieczenie chorobowe, a które nie są mu wypłacane za okres pobierania zasiłku chorobowego, jest niezgodny z Konstytucją RP.

W następstwie wyroku TK przy ustalaniu podstawy wymiaru zasiłku chorobowego oraz pozostałych świadczeń w razie choroby i macierzyństwa należy w zasadzie uwzględniać składniki wynagrodzenia, od których odprowadzana jest składka na ubezpieczenie chorobowe.

Zgodnie z § 2 pkt 24 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe składniki wynagrodzenia, do których pracownik ma prawo w okresie pobierania wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy, zasiłku chorobowego, macierzyńskiego, opiekuńczego, świadczenia rehabilitacyjnego, w myśl postanowień układów zbiorowych pracy lub przepisów o wynagradzaniu, jeżeli są one wypłacane za okres pobierania tego wynagrodzenia lub zasiłków, nie stanowią podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne.

W związku z tym składniki wynagrodzenia, do których pracownicy zachowują prawo za okres niezdolności do pracy z powodu choroby i od których pracodawca nie potrącił za ten okres składek na ZUS, powinny być pominięte przy ustalaniu podstawy wymiaru świadczeń chorobowych.

Postanowienia wyroku zostały wprowadzone w życie zarówno przez ZUS, jak i przez pracodawców, a wielu ubezpieczonych otrzymało wyrównania z tytułu zaniżonych, zdaniem Trybunału, zasiłków.
Obecna regulacja stanowi wykonanie wyroku Trybunału obowiązującego od 7 lipca 2008 r. i tym samym wypełnia obowiązek dostosowania do niego systemu prawa.

Zatem, od 12 listopada br. zgodnie z nowym brzmieniem art. 41 ust.1 ustawy chorobowej przy ustalaniu podstawy wymiaru zasiłku chorobowego nie uwzględnia się składników wynagrodzenia:

• do których pracownik zachowuje prawo w okresie pobierania tego zasiłku zgodnie z postanowieniami układów zbiorowych pracy lub przepisami o wynagradzaniu,
• jeżeli są one wypłacane za okres pobierania tego zasiłku.

Podstawa prawna:
ustawa z 28 sierpnia 2009 r. o zmianie ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz.U. nr 179, poz. 1383).

Paweł Berger
specjalista z zakresu prawa pracy